Verschillende soorten kruiden worden hier geteeld.
kruidenthee_maken_op_de_boerderij.pdf
| Kruid of vrucht | Welke delen | Wanneer oogsten | Smaak | Bereiding | Te combineren met… |
|---|---|---|---|---|---|
| Aardbei | Bladeren en vruchten, vers of gedroogd | Jonge blad tot eind mei; pluk de aardbeien als ze rood zijn | Aftreksel van gedroogd blad smaakt als zwarte thee. De vruchten zijn zoet | Blad fijnmaken, 2 theelepels voor een kopje 5 minuten trekken. Gebruik 4 gehalveerde vruchten of 2 gedroogde vruchten per kopje | Lekker bij munt, verrassend bij basilicum, salie, rabarber en roos. |
| Afrikaantje | Jonge blad en bloemen, vers of gedroogd | Jonge blad het liefst voor de bloei, bloemen plukken kan de hele zomer | De bloemen smaken zoet. | Verse bladeren fijnmaken; 1 theelepel vers per kop of ½ theelepel gedroogd; 5 min. trekken; gebruik 3 verse of 2 gedroogde per kop. 10 min. trekken | Blad maakt thee lekker kruidig; matig gebruiken vanwege sterke smaak. Zoete bloemen bij citrussmaken |
| Appel | Vruchten en schillen, vers of gedroogd | Plukken als ze goed rijp zijn. | Vers: fris en iets zuur, gedroogde appel is zoet. | Theelepel gedroogde stukjes en schillen per kop 5 min. trekken. 3 schijven van een verse appel per kop thee 10 min. trekken | Lekker met citroenverbena, lievevrouwebedstro, blauwe bessen en groene thee. In de winter samen met gedroogde rozenbottel, aardbei, venkelzaadjes, honingkruid (stevia) en kaneel |
| Basilicum | Verse blaadjes en direct gebruiken, het liefst van niet-bloeiende stengels. Bloeiende stengels en bloemen drogen, liefst in de oven. | Juni tot september | Fris, bloemig en kruidig | 2 theelepes fijngemaakte blaadjes en/of bloemen per kop. 8 minuten trekken. 1 theelepel gedroogde blaadjes per kop. | Te combineren met munt, of citroengras. Honing en limoen zijn er lekker door. Ijskoud lekker met munt, fruit en komkommersap. |
| Blauwe bes | Bessen, vers of gedroogd. Gebruik voor drogen een voedseldroger of oven. Prik elke bes in met een speld. Invriezen kan ook. | Oogsten in juli tot oktober als ze donkerblauw, maar toch nog stevig zijn. | Zoet, maar ook iets zuur. | 7 tot 10 verse bessen per kop thee, 10 min. trekken. Of 1 theelepel gedroogde bessen per kop en dan 15 min. trekken. | Gaat goed samen met hysop, rozenbottel, appel en bananenmunt. Als je de thee rood wilt hebben, gebruik dan gedroogde bessen. Voor frisse ijsthee: bosbessen, frambozen, kaneelbasilicum en munt. |
| Braam en Framboos | Blad en vruchten, vers en gedroogd. Drogen in oven of voedseldroger | Jong blad in mei/juni oogsten. Pluk de vruchten als ze helemaal rijp zijn. | Blad smaakt kruidig, aards en iets bitter. De vruchten zijn zoet en fruitig. | 2 theelepels fijngemaakt vers blad of 1 theelepel gedroogd blad per kop thee. 3 tot 5 vruchten per kopje. 10 min trekken. | Het blad is een perfecte basis voor elk mengsel en gaat goed samen met aardbeiblad, citroenmelisse en lievevrouwebedstro. Combineer de droge vruchten met aardbei, rozenbottel en citroenverbena. |
| Citroen-melisse | Jong blad van niet-bloeiende stengels, vers als gedroogd. Gedroogde citroenmelisse behoudt zijn smaak redelijk goed. | Blad: van mei tot juli, knip vlak boven een zijscheutje. Later in de zomer oogsten van nieuwe, niet bloeiende scheuten. | Citroenachtig fris en groen | 2 theelepels vers blad of 1 theelepel gedroogd blad per kop 10 min. trekken. | Kruidige thee: alleen citroenmelisse. Frisse, pittige tisane samen met munt en rozemarijn. Voor een zachte smaak combineren met kamille en ananassalie. Ijsthee combineren met honingkruid (stevia) en lavendel. |
| Citroenverbena | Lossen blaadjes van niet-bloeiende stelen of knip 1 stengel af. Goed te drogen. | De hele zomer te oogsten. | Uniek aroma van citroen en sinaasappel | 2 theelepels vers blad of 1 theelepel gedroogd blad per kop thee. 8 tot 10 min. trekken. Of gebruik 2 takjes voor een groot glas thee. | Combineert verrassend met munt, kamille en hysop, ook in ijsthee. |
| Dropplant | Oogst de bladeren, de bloemen en de hele stengels. Blad en bloem zijn goed te drogen. | Oogsten in mei tot september, ook de bloeiende stengels | Mix van anijs, drop en beetje honing. Mild en verfrissend | 1 theelepel gedroogd blad en bloem per kop thee of 2 theelepel fijngemaakte vers blad en bloem. 5 min. trekken. | Gaat goed samen met citroenmelisse, kamperfoelie, venkel en goudsbloem. Voor een verkoudheidsthee kook je rozenbottels en voeg je een zakje kamille en blad van de dropplant toe 10 min. trekken. |
| Duizendblad | Bloemen, bij voorkeur vers, of neem het hele bloeiende kruid vers of gedroogd (zonder wortel) | Juni tot augustus | Zoet, peperig en iets bitter; de bladeren zijn vrij bitter. | 1 theelepel van gedroogd geheel kruid of 2 theelepels fijngemaakt vers blad of bloem per kop. 5 min. trekken. | Goede combi met vlierbloesem, lindebloesem en pepermunt. Beetje honing of citroensap toevoegen. |
| Goudsbloem | Bloemblad en jong blad; bloemblad goed te drogen en behoudt dan zijn kleur. | 's middags de bloemen oogsten als ze open zijn. Dan de stengels terugsnoeien tot vlak boven het volgende zijscheutje. | Zachte bloemsmaak, peperig en iets zoet. | 4 verse blaadjes en 1 theelepel vers bloemblad per kop. Gedroogde versie de helft. 5 min. trekken. | Geven mooie kleur aan elk mengsel. Combineert goed met kamille en frisse zuur van citroenverbena en citroenmelisse. |
| Heemst en kaasjeskruid | De bloemen en de bladeren. Bloemen kunnen gedroogd worden, snel in de oven, want dan behouden ze hun kleur. | Bloem en jong blad van juni tot augustus. | Bloemen hebben een milde neutrale smaak, blad is licht kruidig. | 2 theelepels vers kruid per kop. Gedroogd de helft. 5 min. trekken. | Ze hebben een zeer zachte smaak, dus voor een lekkere tisane uitgesproken smaken toevoegen: citroengras, lavendel. |
| Hysop en bonenkruid | Blad en bloem. Pluk jonge toppen of hele bloeiende stengels. Rits het blad van houtige stengels. Ook gedroogd te gebruiken. | Vanaf voorjaar tot eind van de zomer. | Sterke prikkelende smaak van het blad doet denken aan een mix van rozemarijn, citroen en munt. Bloem smaakt licht zoet. | 1 theelepel vers of ½ theelepel gedroogd per kop thee. 5 min. trekken. | Voor een kruidige mediterrane tisane mengen met tijm en marjolein (oregano). Gaat ook bijzonder goed samen met (gedroogde) aardbeien en blauwe bessen. Bonenkruid is te combineren met marjolein, munt en citroengras. |
| Kamille | Bloem, blad en stengels, vers en gedroogd. Drogen op temp >40 graden. | 's middags de bloemen op een droge dag als de witte blaadjes naar beneden hangen. Jong blad is ook geschikt. | De smaak is zoet, intens bloemig en iets bitter. | 3 theelepels vers bloemblad of de helft gedroogd voor 1 kop thee, 5 tot 7 min. trekken. | Met een beetje honing smaakt het fantastisch. Gebruik hele fijngemaakte en bloeiende stengels i.c.m. citroengeranium en gember. |
| Korenbloem | Bloemen, met kelk, zowel vers als gedroogd. | Mei tot juli. Plukken als ze net helemaal open zijn, ze hebben dan nog een volle kleur. | Lichte bloemensmaak. | 4 heel verse bloemen of 2 theelepels losse, verse bloemblaadjes per kop thee. Of gedroogd: 3 bloemen of 1 theelepel blaadjes. 5 min. trekken. | Combineren met heemst, frambozenblad of appelmunt. De kleur maakt elk mengsel prachtig. |
| Lavendel | Verse of gedroogde bloemen, en jong blad. | Plukken als ze net open zijn, 's middags op een droge warme dag. Oogst lange stengels om bosjes te drogen. | Zoet aromatisch, hint van kamfer. Matig gebruiken in mengsels omdat de smaak overheersend is. | 3 verse aartjes en een paar jonge blaadjes per kop thee of 1 theelepel gedroogde bloemen en/of blad. 3 min. trekken. | Goede combi met bergamot, rozemarijn, tijm en munt. Gebruik lavendel, lindebloesem, en citroenmelisse voor een ontspannend mengsel. |
| Lievevrouwenbedstro | Blad en bloem vers; voor thee gedroogd zijn ze wel veel geuriger. Drogen bij een lage temperatuur zodat kleur en geur behouden blijven. | Bloeiende toppen van mei tot juli. | Zoet met vleugje kaneel. De geur doet denken aan gedroogd gras. | 2 theelepels vers blad en bloem of de helft gedroogd per kop thee. 5 min. trekken. | Zachte ontbijtthee in combinatie met bosaardbei (vrucht en blad) en braamblad. Een zomerse vruchtenthee van appel en aardbei wordt smakelijker met een takje lievevrouwenbedstro. |
| Marjolein (ofwel oregano groen en goud) | Hele bloeiende stengels voor thee. Goed te drogen, de smaak wordt dan nog sterker. | Plukken op een droge dag, vlak voor of tijdens de bloei in juni t/m augustus. Rits blad en bloem van de stengels om te drogen. | Krachtige mediterrane smaak, peperig, lijkt op tijm. | 2 theelepels vers of de helft gedroogd voor 1 kop thee. 5 min. trekken. | Pure marjolein van blad en bloem voor aromatische tisane. Alleen bloemen voor zachtere smaak evt. samen met citroenverbena. Verwarmende winterthee: marjolein, roomse kervel, venkelzaadjes, en frambozenblad. Theepot vol. |
| Moederkruid | Blad en bloem, evt. drogen op een droogrek. | Oogst jong blad voor de bloei of pluk de hele bloeiende stengel of alleen de bloemen. | Zoet en iets bitter met typische kamferachtige geur. | 2 of 3 theelepels fijngemaakt vers kruid voor 1 kop thee of de helft voor gedroogd. 8-10 min. trekken. | De smaak van moederkruid wordt beter door rozemarijn, bergamot of citroengras toe te voegen. Gedroogde bloemen fleuren een mix op. Ontspannende thee die hoofdpijn kan verlichten: moederkruid met moerasspirea, citroenmelisse en pepermunt. |
| Munt en pepermunt | Oogst de toppen van stengels of losse blaadjes en bloemen. Voor de bloei is de smaak het sterkst. Goed te drogen. | Oogsten op warme droge dag. | Krachtige, scherpe mintsmaak, peperachtig. Eerst verwarmend, dan verkoelend. | 5 verse blaadjes en 1 bloem of twee theelepels gedroogde blaadjes voor 1 kop. Of gebruik 2 tot 3 stengels voor verse munt in groot glas. Laat 5 tot 8 min. trekken. | Is puur erg lekker. Lekkere combi met blauwe bessen of in ijsthee met citroen. Friszoete zonnethee van pepermunt met aardbei. |
| Roomse kervel | Blad en stengels, vers gebruiken | Blad van april tot september, voor de bloei is de smaak het sterkst. | Volle zoete smaak die aan anijs en drop doet denken. | 2 theelepels fijngemaakt vers blad voor 1 kop. 5-7 min. trekken. | Lekkere combi met aardbeien en maakt citroenmelisse en citroenverbena minder zuur. Het blad geeft elk theemengsel een zoetje mee. |
| Rozemarijn | Blad, bloem en hele bloeiende toppen, blad is goed te drogen. Droog dan hele takjes en rits vlak voor gebruik de blaadjes van de stengels. | Vanaf mei tot augustus. | Geur en smaak zijn zeer sterk, harsachtig en doen denken aan dennen. | 1 theelepel verse blaadjes en bloemen of 1 heel takje van 10 cm voor 1 kop thee. Of de helft als het gedroogd is. 3 min. trekken. | Mediterraans aroma van elk mengsel waar rozemarijn aan toe is gevoegd. Goede combi met gedroogde blauwe bes of citroengras. Verzacht rozemarijn met frambozenblad of brandnetel. |
| Salie (honingmeloen) | Liefst jong blad en bloemen van de bovenste 10 cm. Blad is goed te drogen. | Mei tot oktober | Fruitsmaken bij bijvoorbeeld honingmeloensalie. Het blad van echte salie is kamferachtig en bitter. | 2 theelepels fijngemaakt vers blad of de helft bij gedroogd. Voeg een paar verse bloemen toe. | Heerlijk met citroenmelisse, roomse kervel en bergamotplant. Aromatische ijsthee met framboosblad, honingmeloensalie, geurgeranium, stevia en anijsafrikaantje. |
| Steentijm (klein) | Blad en bloem voor thee, vers en gedroogd. | Pluk jonge blaadjes in het voorjaar of hele stengels in de zomer. De smaak is het sterkst voor de bloei. | Friszoete mintsmaak, verfijnder dan echte munt. | 2 theelepels kleingemaakt vers blad en bloem of de helft gedroogd voor 1 kop thee. 5 min. trekken. | Te combineren voor een zoete thee met vlierbloesem, een paar venkelzaadjes en lippia. Zomerse ijsthee: sterk aftreksel van zwarte thee, steentijm, bergamot, en blauwe bessen als basis. |
| Tijm | Hele bloeiende stengels of jonge scheutjes. Goed te drogen. | Mei, knip de bloeiende toppen in juni en juli, vanaf augustus zijn er dan weer nieuwe scheuten. | Intens en pittige mediterrane smaak, citroen, sinaasappel, verwarmend. | Ruim 1 theelepel fijngemaakt vers kruid voor een kop thee, gedroogd de helft. 5 min. trekken. | Heerlijk te combineren met venkel, gedroogde appel en rozenbottels. |
| Venkel | Stengels, blad, bloem, zaad. De zaden zijn goed te drogen. | Blad vanaf juni, zaden vanaf augustus. Per scherm oogsten als ze grijsgroen tot bruin zijn. | Milde dropsmaak. De zaden smaken sterk naar anijs en zoete drop. | 1 eetlepel fijngesneden vers kruid voor 1 kop. 5 min. trekken. 1 theelepel gedroogd 10 min. trekken. | Lekkere combi met afrikaantje, basilicum, heemst en appel. Venkel is te gebruiken om de bittere smaak van andere mengsels te camoufleren. |
| Viooltje | Blad en bloem, liefst vers, drogen kan ook. | Oogsten als ze net helemaal open zijn, pluk jonge blaadjes in voorjaar en zomer. | Milde zoete bloemensmaak. | 6 verse bloemen en 4 verse bladeren voor 1 kop thee of neem 2 theelepels gedroogd kruid voor 1 kop thee. Laat 5 min. trekken. | Goede combi met citroenmelisse, kamille, en lindebloesem. Ook toe te voegen aan mengsel van braamblad en brandnetel. Bloemige ijsthee: sterk aftreksel van viooltjes, aardbeiblad, chrysanten en goudsbloemen. |
| Vlier | Bloemen, gekookte of gedroogde bessen, de bloemen zijn ook te drogen. | Pluk hele bloemschermen als de bloemen net opengaan. Oogst de bessen in augustus als ze helemaal zwart zijn. | De bloemen smaken fris en honingzoet. De smaak van bessen is lichtzuur als van zwarte bes. | 2 theelepels verse bloemen of de helft gedroogd voor thee. 1 theelepel gedroogde of gekookte bessen per kop. 10 min. trekken. | Vlierbloesem is lekker met lindebloesem, citroenverbena, rozenbottels en gedroogde appel. Kleurrijke en zomerse bloementhee van borago, goudsbloem en roos. |
| Vrouwenmantel | Jong blad, zonder de steeltjes. Zowel vers als gedroogd. | April en mei, na terugknippen ook in augustus. | Kruidig en groen, iets bitter, beetje als spruitjes. | 3 theelepels kleingemaakt vers blad of 2 theelepels gedroogd blad. 8-10 min. trekken. | Goede basis voor mengsel. Friszure tisane: combi met citroengras en munt of voeg aardbei en appel toe. |
| Zwarte en rode bes | Jonge blad en bessen, drogen in de oven of voedseldroger. | Blad voor de bloei in april, bessen als ze zacht zijn. | Cassis, rode bessen zijn zachtzuur, blad is kruidig. | 2 theelepels vers blad of de helft gedroogd. 5 min. trekken. | Rode bessen zijn heerlijk met citroenverbena in een fruitige ijsthee. |
| Nr | NED naam | LAT naam | Te gebruiken delen | Werking | Uitwendig gebruik of culinair |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Duizend-blad | Achillea millefolium | Hele plant, vers of gedroogd | Etherische olie bevat azuleen; ontstekingsremmend. Stimuleert transpiratie. | Zwakte aftreksel als huisreiniger/lotion; helpt tegen wonden, zweren, neusbloedingen. |
| 2 | Dropplant | Agastache foeniculum | Bladeren, bloemen | Antibacterieel; verlicht verkoudheid en hoesten; digestief. |
Thee: verfrissend.
Culinair: bloemen als garnering; blad in vleesgerechten; maakt drank/fruit salades pikanter. |
| 3 | Vrouwen-mantel | Alchemilla vulgaris | Bladeren | Bloedstelpend, ontstekingsremmend; helpt bij menstruatie- en overgangsklachten. |
Uitwendig: bij vaginale jeuk, als mondspoeling of lotion.
Culinair: eetbaar blad, soms in salades (iets bitter). |
| 4 | Citroenverbena | Aloysia citriodora | Bladeren, etherische olie | Thee van verse of gedroogde bladeren. |
Culinair: kleine hoeveelheden in cake/ijs.
Aromatisch: ideaal in geurzakjes; geur blijft jaren. |
| 5 | Heemst | Althaea officinalis | Bladeren, bloemen | Bevat slijmstoffen; verzacht ontstoken tandvlees, mond, maagzweren, luchtwegen, hoest. | Uitwendig: op zweren, steenpuisten, huidontstekingen, insectenbeten. |
| 6 | Bernagie / komkommerkruid | Borago officinalis | Bladeren, bloemen, zaadolie | Verkoelend, ontstekingsremmend, diuretisch, licht kalmerend. |
Uitwendig: verzacht ontstoken huid; mondspoelingen.
Culinair: komkommersmaak; in frisdrank/wijn; bloemen als garnering of gedroogd op zoet. |
| 7 | Goudsbloem | Calendula officinalis | Bloemen, bloemblaadjes | Ontstekingsremmend, antiseptisch, antibacterieel, schimmeldodend. |
Uitwendig: zalf voor geïrriteerde huid, eczeem, zonnebrand; als gezichts-/handcrème.
Culinair: gele kleur aan rijst; in zoete gerechten, broodjes, koekjes. |
| 8 | Korenbloem | Centaurea cyanus | Bloemen | Vroeger gebruikt voor oogspoelingen. | Gedroogde bloemen in potpourri. |
| 9 | Kamille | Chamaemelum nobile | Bloemen, etherische olie | Antiseptisch, kalmerend, ontstekingsremmend; thee bij misselijkheid, spijsvertering, slaap, menstruatie. |
Uitwendig: crèmes tegen huidirritatie; aftreksel verlicht blond haar; huidverfrisser.
Geurig: gedroogde bloemen in kussens/potpourri. |
| 10 | Lievevrouwebedstro | Galium odoratum | Hele plant, gedroogd | Cumarine werkt verdovend; tegen prikkelbaarheid, slapeloosheid; diuretisch; ondersteunt lever. | Geurig: geur wordt sterker; in potpourri/linnenkast tegen insecten. |
| 11 | Malva / kaasjeskruid | Malva sylvestris | Bladeren, bloemen | Slijmstoffen verzachten; thee bij hoest, keel, bronchitis. |
Uitwendig: kompres bij huidklachten, eczeem, insectenbeten.
Culinair: jonge bladeren rauw of gekookt; rijk aan vit. A, B1, B2, C. |
| 12 | Margrieten | Leucanthemum vulgare | Bloemen, bladeren, wortels | - |
Bloemen: rauw in salades, in beslag, als garnering.
Bladeren: jong in salades of gekookt; na bloei bitterder. |
| 13 | Afrikaantjes | Tagetes | Bloembladen | - | Eetbare bloemen met kruidige, citrusachtige smaak; decoratie voor salades, desserts, thee, cocktails. |
| 14 | Cosmea | Cosmos | Losse bloembladen | - | Alleen ter garnering. |
| 15 | Oost-Indische kers | Tropaeolum majus | Bladeren, bloemen, zaden | Zaden antibacterieel/antiseptisch; thee bij urineweg- en luchtweginfecties. | Culinair: bladeren/bloemen in salades; groene zaden inmaken als kappertjes. |
| 16 | Ijzerhard | Verbena officinalis | Bladeren, bloeiende stelen | Kalmerend, hypnotisch; thee bij uitputting, onrust, slapeloosheid, migraine; ondersteunt maag, nieren, lever, gal. | Uitwendig: kompres/lotion bij huidaandoeningen; gorgeldrank bij tandvlees/mondzweren. |
| 17 | Viooltje | Viola | Bloemen (vers), bladeren en bloemen gedroogd | Genezend, ontstekingsremmend, diuretisch, slijmoplossend; thee bij hoest/verkoudheid. |
Uitwendig: bij huidaandoeningen; gorgeldrank bij mond/keel.
Culinair: versuikerd in gelei/jam; vers in salades. |
| 18 | Slaapbol | Papaver somniferum | Vruchten, zaden | Niet voor zelfmedicatie. | Rijp zaad zonder alkaloïden; gebruikt in brood, koekjes, bakwerk, als garnering. |
| 19 | Zonnebloem | Helianthus annuus | Gehele plant; zaden rijp in najaar | Zaden/olie rijk aan vit. E; antioxidatief. | Vers of geroosterd in sla, brood, bakproducten. |
| 20 | Gevlekte ooievaarsbek | Geranium maculatum | Gehele plant | Bloedstelpend. | Uitwendig op wonden; gorgeldrank bij keel/mondzweren. |
| 21 | Rode zonnehoed | Echinacea purpurea | Wortels, wortelstokken gedroogd | Stimuleert immuunsysteem; bevordert aanmaak witte bloedcellen. | - |
| 22 | Anjer | Caryophyllaceae | Bloemen | - | Verse bloemen in salades, drankjes of versuikerd als garnering. |
| 23 | Zinnia | Zinnia elegans | Bloemblaadjes | - | Mooi ter garnering in salades of drankjes. |
Download vaste_en_eenjarige_kruiden.pdf
| Nr | Nederlandse naam | Latijnse naam | Te gebruiken delen | Werking | Uitwendig gebruik of culinair |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Bieslook | Allium schoenoprasum | Bladeren (stengels) en bloemen | Geen geneeskrachtige werking. | Culinair: milde uiensmaak; in salades, sauzen, soepen; bloemen als garnering. |
| 2 | Dille | Anethum graveolens | Bladeren en zaden | Verkoelend, verzachtend; goed voor spijsvertering; tegen krampjes; kompressen bij zwellingen; zaden tegen slechte adem. | Culinair: karwei-achtige smaak; bij vis, zeevruchten, eiergerechten, komkommer, aardappelen; in Indiase keuken bij curry, rijst, soep. |
| 3 | Kervel | Anthriscus cerefolium | Bladeren, vers, vóór de bloei | Licht digestief; soms als thee. | Culinair: delicate smaak; onderdeel van “fines herbes”; vers gebruiken of kort meekoken. |
| 4 | Selderij | Apium graveolens | Wortels, stengels, bladeren, zaden | Digestief, ontstekingsremmend, diuretisch; helpt bij gewrichtspijn en reuma. | Culinair: vooral in erwtensoep. |
| 5 | Dragon | Artemisia dracunculus | Verse of gedroogde bladeren | - | Culinair: opvallende smaak; in salades, paté, vlees, vis, eiergerechten, sauzen, vullingen; goed bij kip, wortel, pastinaak; geschikt om azijn te kruiden. |
| 6 | Koriander | Coriandrum sativum | Bladeren, zaden, etherische olie | Helpt spijsvertering; stimuleert eetlust; mogelijk cholesterolverlagend. | Culinair: bladeren pikanter dan zaden; in curry, chutney, salades; zaden in zoet, brood, taart, likeuren. |
| 7 | Citroengras | Cymbopogon citratus | Bladeren, jonge stengels, etherische olie | Antiseptisch; uitwendig bij reuma, ringworm, schurft; soms ingenomen bij maag- en spijsverteringsproblemen. | Culinair: smaakmaker in Aziatische gerechten. |
| 8 | Venkel | Foeniculum vulgare | Bladeren, stelen, wortels, zaden, etherische olie | Aftreksel van zaden kalmeert spijsvertering; vergroot melkgift; mondspoeling bij tandvleesproblemen; gorgeldrank bij keelpijn; thee vermindert eetlust. | Culinair: bladeren en zaden bij vis (makreel); zaden in roerbak- en rijstgerechten. |
| 9 | Kerrieplant | Helichrysum italicum | Bladeren en bloemen | - | Geurig: gedroogd in geurzakjes tegen insecten; etherische olie mogelijk antiviraal. |
| 10 | Hysop | Hyssopus officinalis | Bladeren en bloemen | Slijmoplossend, antibacterieel; bevordert zweten; tegen slijmvliesontsteking; thee bij verkoudheid en borstinfecties. | Culinair: sterke, iets bittere smaak; fijngesneden in soepen, vlees- en groentegerechten; bloemen als garnering. |
| 11 | Lavendel | Lavandula (Labiatea) | Bloemen, etherische olie | Aftreksel als kompres bij hoofdpijn, onrust, vermoeidheid; olie bij migraine en spierpijn. | Culinair: geurend suiker voor gebak, ijs, desserts; in azijn of jam. Geurig: in kussentjes, baden. |
| 12 | Lavas (maggi-kruid) | Levisticum officinale | Bladeren, jonge scheuten, stelen | Bij spijsvertering, koliek, winderigheid, blaasontsteking, nierstenen; thee vroeger bij reuma. | Culinair: in soep en schotels; jonge scheuten als groente; kunnen worden versuikerd. |
| 13 | Munt (meerdere soorten) | Mentha (Labiateae) | Bladeren | Thee bij verkoudheid en spijsvertering; pepermunt insectenwerend. | Culinair: in sauzen, salades, rijst, vlees, vis, groente; als garnering; kruidenthee. Geurig: in geurzakjes, baden. |
| 14 | Basilicum | Ocimum basilicum | Bladeren, etherische olie | Antiseptisch, kalmerend; bij depressies; blad op insectenbeten tegen jeuk; thee bij verkoudheid. | Culinair: veel in mediterrane keuken; bij tomaat en aubergine; pas op einde toevoegen. |
| 15 | Peterselie | Petroselinum crispum | Bladeren en stelen | Rijk aan vit. A en C; antioxidant; niet voor zelfmedicatie. | Culinair: in salades, sauzen, kruidenboter, vullingen, vlees/vis/groente; als garnering. Geurig: stelen voor kruidenboeket. |
| 16 | Rozemarijn | Rosmarinus officinalis | Bladeren, bloemtoppen | Herstellend, tonisch, antiseptisch, antibacterieel. | Culinair: bij lamsvlees, stoofschotels, marinades, olie, azijn, slasaus. |
| 17 | Salie | Salvia officinalis | Bladeren | Bloedstelpend, antiseptisch, antibacterieel; spoeling bij keel/mondzweren. | Culinair: bij mediterrane gerechten, kaas, worst, ganzen- en varkensvlees. |
| 18 | Kleine pimpernel | Sanguisorba minor | Bladeren | - | Culinair: lichte komkommersmaak; in salades, drankjes, punch. |
| 19 | Overblijvend bonenkruid | Satureja montana | Bladeren, bloemtoppen | Antiseptisch, antibacterieel; stimuleert spijsvertering. | Culinair: kruidig; in kruidenmengsels, vullingen, peulen, paté, vleesgerechten. |
| 20 | Oost-Indische kers | Tropaeolum majus | Bladeren, bloemen, zaden | Zaden antiseptisch/antibacterieel; aftreksel bij urineweg- en luchtweginfecties. | Culinair: bladeren/bloemen in salades; groene zaden als kappertjes. |
| “Onkruid” | |||||
| - | Rode klaver | Trifolium pratense | Bloemtoppen | Ingenomen bij huidklachten zoals eczeem en psoriasis. | - |
| - | Brandnetel | Urtica dioica | Bladstengels, vóór de bloei | Rijk aan vit. A, B, C, ijzer en mineralen. | Alleen jonge bladeren; als spinazie-achtige groente of in soep; niet rauw. |